مراد على شمس

130

با علامه در الميزان ( فارسى )

پيشنهاد كرده‌اند به شهادت اينكه هم قرآن بدان تصريح نموده و هم تاريخ آن را تصديق كرده است . « 1 » س 113 - اوّلين روابط انسان بر چه مبنا و چگونه آغاز گرديده است ؟ ( بحث اجتماعى ) ج - « اجتماعى بودن انسان » از فطريات هرفرد است ، تاريخ و هم‌چنين آثار باستانى كه از قرون و اعصار گذشته حكايت مىكند چنين نشان مىدهد ، كه انسان هميشه در اجتماع و به‌طور دسته‌جمعى زندگى مىكرده است . و قرآن نيز با بهترين بيان در آياتى « 2 » بسيار از اين حقيقت خبر داده است . و آنچه بعد از دقت و تأمل در حال انسان روشن مىشود اين است كه اولين اجتماع و گردهم‌آيى كه در بشر پيدا شده گردهم‌آيى منزلى از راه ازدواج بوده ، چون عامل آن يك عامل طبيعى بوده است كه همان جهاز تناسلى ( كه زن و مرد هركدام جهاز تناسلى مخصوص به خود را دارند ) است ، و اين خود قوىترين عامل است براى اينكه بشر را به اجتماع خانوادگى وادار نمايد زيرا معلوم است كه اين دو دستگاه هريك بدون ديگرى به كار نمىافتد ، به خلاف مثلا جهاز هاضمه كه اگر فرض كنيم در محلى و زمانى يك فرد انسان تك و تنها باشد ، مىتواند با جويدن برگ و ميوهء درختان تغذى كند ولى نمىتواند به تنهايى فرزندى از خود منشعب سازد و هم‌چنين دستگاه‌هاى ديگر كه در بدن انسان تعبيه شده ، براى به كار افتادنش نيازى به انسان‌هاى

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 4 ، ص 146 - 148 . [ با تلخيص و تصرف ] ( 2 ) . ر . ك : سورهء حجرات ، آيهء 13 ؛ سورهء زخرف ، آيهء 32 ؛ سورهء آل عمران ، آيهء 195 ؛ سورهء فرقان ، آيهء 54 .